test
 
ONY
 
 
 
 
wybierz język
Sprachauswahl


Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Login
Hasło


 

 
 
 
Wybierz typ poszukiwanego obiektu i wpisz jego nazwę, bądź jej część.

 

 
 
 
Browary Opola
Autor: McAron°, Aktualizacja: 2010-01-22 21:06:34

Andrzej Urbanek

Rozkwit przemysłu piwowarskiego w Opolu przypada na początek wieku XIX. Rozpoczął się wraz z budowa browaru Zamkowego na Pasiece w roku 1824 oraz browaru Pringsheima na Przedmieściu Gosławickim w roku 1836. Szczyt koniunktury nastąpił na krótko przed wybuchem I Wojny Światowej. Na przełomie wieków XIX i XX w mieście pracowały 4 browary, z których po zakończeniu I Wojny Światowej pozostał tylko jeden. Ogołem browarów w Opolu było 5. Największym z nich i zarazem największym w całej ówczesnej Rejencji Opolskiej był zakład zbudowany przez H. Pringsheima, który do roku 1896 działał pod nazwa „Dampfbierbrauerei und Preßhefefabrik H. Pringsheim”.
Browar Pringsheima był pierwotnie nie tylko producentem piwa. Podlegało mu jeszcze kilka innych zakładow jak słodownia, fabryka drożdży, produkcja wyrobów spirytusowych, likierów oraz wody mineralnej i lemoniady. W roku 1896 zakład został przekształcony w spółkę akcyjna i odtąd nazwa jego brzmiała „Oppelner Actien-Brauerei und Preßhefe- Fabrik”. Głównymi właścicielami akcji byli: radca sądowy Hanke z Wrocławia, opolski bankier Ladislaus Reymann oraz browarnik Händler z Zabrza, którego browar istnieje do dziś w ramach „Browarow Gornoslaskich S.A.”
Na przełomie wieku XIX i XX główne funkcje w browarze akcyjnym sprawowali kupiec Carl Sauer, jako dyrektor działu kupieckiego, oraz mistrz piwowarski Carl Richter jako dyrektor działu technicznego. Carl Richter przybył na Śląsk z Czech i przywiódł ze sobą czeskiego piwowara Holete. Oni to zaprowadzili w opolskim browarze produkcje piwa według czeskiej technologii.
Około roku 1902/1903 na skutek pożaru teren browaru, na którym stała słodownia doszczętnie się wypalił. Z ruin powstała słodownia wyposażona w najnowsze zdobycze techniki. Budynek ten stał w najwyższym punkcie miasta i był ze swoim charakterystycznym hełmem na kominie z daleka widoczny. Resztę browaru wraz z kominem zburzono w latach 70-siatych XX wieku. Pamięta go na pewno wielu starszych mieszkańców miasta.
Z biegiem czasu przestarzałe budynki i pomieszczenia nie odpowiadały już wymogom, by móc dotrzymać kroku konkurencji w czasie rozkwitu gospodarczego. Nastąpiła wiec przebudowa i rozbudowa całego przedsiębiorstwa, która była mistrzowskim dziełem budowniczego Heckera z Opola. Na terenie browaru znajdowała sie 90-cio metrowej głębokości studnia, zaopatrująca zakład w bardzo dobrej jakości wodę, przez co można było prowadzić korzystna działalność gospodarczą. Niekorzystne natomiast było jego położenie w stosunku do linii kolejowej. Znajdowała się ona zbyt daleko, dlatego bezpośrednia wysyłka piwa wagonami była niemożliwa. Beczki z piwem trzeba było dowozić do dworca zaprzęgami konnymi, a później samochodami.
Opolski Browar Akcyjny posiadał na Górnym Śląsku przed rokiem 1914 placówki zbytu w Katowicach, Chorzowie, Bytomiu, Oleśnie, Byczynie oraz w Koźlu.
Około roku 1920 Carl Sauer opuścił swoje stanowisko kierownicze. Jego miejsce w browarze zajął Ludwig Ellinger, który przybył do Opola z Norymbergii. W roku 1928 Opolski Browar Akcyjny wszedł w skład berlińskiego koncernu Schultheiss- Patzenhofer A. G., który na skutek swojej ekspansyjnej polityki mógł się już wtedy nazywać największym browarem świata. Zmieniała sie też dyrekcja zakładu. W roku 1929 umarł Ludwig Ellinger, a jego następcą został niejaki Joachim von Schewen. Od tego momentu pozycje mistrza piwowarskiego zajął Austryjak Aleksander Tönnsmann z Wiednia. Były dyrektor techniczny Carl Richter zmarł na początku roku 1930. W roku 1938 nazwa browaru zmieniła się ponownie, tym razem po raz ostatni w jego historii i brzmiała „Schultheiss- Brauerei A.G., Abt. Oppeln”. Posiadała ona placówki zbytu w Strzelcach Opolskich, Gogolinie, Niemodlinie, Ozimku, Prószkowie, Oleśnie, Łambinowicach i Głogówku.
Oprócz oficjalnych placówek Schultheissa opolskim piwem handlowało również wielu prywatnych hurtowników. Do największych należeli: Motzko w Kup, Simon w Leśnicy, Stephan w Krapkowicach, Dalibor w Byczynie, Troschka w Koźlu, Przyrembel w Kędzierzynie, Kamolz w Niemodlinie oraz Birghann, Woschek i Marschall w samym Opolu.
Piwa produkowane w latach 30-stych przez opolski browar to: Schultheiss-Kristall (bardzo jasne), Schultheiss-Märzen (marcowe jasne) oraz Schultheiss-Versand (eksportowe jasnobrązowe). Dużą popularnością cieszyło się również tak zwane „ piwo lekkie” pod nazwa „Einfachbier”, które można było nabyć w browarze w niegotowym stanie. Przelewano je w domach do butelek gdzie musiało jeszcze leżakować, a jego podstawową zaletą była niska cena. Do końca wojny piwo to było rozwożone po mieście i okolicznych wioskach beczkowozami z zaprzęgiem konnym.
W czasach najwyższej koniunktury opolski browar Schultheissa zatrudniał około 180 pracowników fizycznych, do których należeli piwowarzy, słodownicy, bednarze, ślusarze, kowale, malarze, woźnice i.t.p. Oprócz nich zatrudniał około 120 pracowników umysłowych. Roczna produkcja piwa dochodziła do 70000 hl.
Browar funkcjonował jako Brauerei Schultheiss do roku 1945. Wskutek dewastacji urządzeń oraz zniszczeń wojennych nie mógł po wojnie podjąć dalszej działalności. W jego budynkach, do lat 70-siatych mieściły sie głownie magazyny i sklepy. Całość została wyburzona w roku 1977.

Drugim co do wielkosci browarem w Opolu był znajdujący sie na wyspie Pasiece Browar Zamkowy rodziny Friedländer „Oppelner Schlossbrauerei”. Friedländerowie byli jedna z najbogatszych i zarazem najbardziej wpływowych rodzin żydowskich w Opolu.
Pochodzący ze Ściborzyc Wielkich w okręgu Raciborskim Victor Friedländer osiedlił się w Opolu pod koniec osiemnastego wieku. W roku 1824 wydzierżawił arendę zamkową, którą z biegiem czasu przekształcił w browar. Siedziba rodziny od roku 1833 znajdowała sie w dużym, wielopokojowym budynku położonym naprzeciw ówczesnego kościoła ewangelickiego (dzisiaj Franciszkanów). Tam tez znajdowała się należąca do rodziny wytwórnia wyrobów alkoholowych „Schlossbrennerei Oppeln”. Wytwarzano w niej winiaki, arak, poncz, likiery oraz soki owocowe. Obecnie znajduje sie tam Archiwum miasta Opola.
Wyroby Browaru Zamkowego otrzymały nagrody na licznych wystawach piwnych, miedzy innymi w Nysie, Berlinie, Bytomiu i Wrocławiu. Browar posiadał tez filie na całym Górnym Śląsku. W roku 1911 Opolski Browar Zamkowy został przejęty przez Opolski Browar Akcyjny. Po sprzedaży browaru firma Friedländerow zajmowała się wyłącznie produkcja wyrobów spirytusowych.
Friedländerowie opuścili Opole po nocy kryształowej w roku 1938 i przez Kanadę wyjechali do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiedli na stałe. Z całego kompleksu browaru do dziś zachował się tylko jeden budynek, w którym mieści się siedziba ogniska plastycznego. Przed budynkiem widać jeszcze resztki fontanny. Pozostało również kilka grobów na cmentarzu w dzielnicy Nowa Wieś Królewska.
Kolejny browar, pod nazwą „Brauerei zum Oderschlösschen” mieścił się na opolskim Zaodrzu w tak zwanym Zameczku Odrzańskim, na byłym Placu Wrocławskim, dzisiejszym placu Piłsudskiego. W latach 1865 – 1882 jego właścicielem był W. Thau. Po nim firmę przejął Erdmann Konietzko, który prowadził zakład jako browar parowy do roku 1914. Za jakość piwa tego browaru odpowiedzialny był mistrz piwowarski Jarosch. Prawdopodobnie jednak już w 1909 roku nie produkowano tam piwa. Firma była głównym dystrybutorem oraz rozlewnią piwa browaru Juliusa Krombholza z pobliskiego Prószkowa. Erdmann Konietzko produkował oprócz tego wodę mineralną oraz wyroby spirytusowe.
Browar rodziny Karasch mieścił się w kamienicy nieopodal opolskiego rynku, przy ulicy Krakowskiej, obok ówczesnej apteki miejskiej. W latach 1865 – 1873 zakład znajdował się w rękach rodziny Danziger. W latach 1873 – 1885 właścicielem był A. Lex. Johann Karasch przejął browar w roku 1885. Ze względu na bardzo ciasne warunki w kamienicy miejskiej, browar nie miał możliwości rozwoju i w końcu w roku 1908 zaprzestano produkcji.
Andrzej Urbanek na podstawie książki p.t. "Historia piwowarstwa w Opolu i okolicach" - http://www.browar.biz/forum/archive/index.php/t-71207.html

Opole / Stare Miasto / pl. Kopernika Mikołaja / Browar
Skomentuj artykuł
 

Strona znajduje się na serwerze Hydralu